Wybór Zawodu

Tekst poniżej i związana z nim tabela w Excelu do samodzielnego wypełnienia i opracowania zostały stworzone, by pomóc młodym ludziom, którzy chcą:

Takie ujęcie różni się od internetowych testów predyspozycji i uzdolnień, które, w większym stopniu, dostarczają gotowe wyniki. Autor nie sugeruje, by z nich nie korzystać. Jego zdaniem, różne podejścia uzupełniają się. Tekst poniżej i Excelowy kwestionariusz są ukończone w 90% i tak już pozostanie. Myślę, że praca nad pozostałymi 10% nie ma sensu. Chodzi o wskazówkę.

Na przyszły zawód trzeba spojrzeć z wielu punktów widzenia, ocenić zalety i wady zawodu względem różnych kryteriów, cząstkowe wyniki uogólnić w ocenę końcową. Do decyzji dojrzewa się stopniowo w wielu podejściach. Nie powinno jej się podejmować pochopnie. Trzeba ją podjąć wiedząc, że "wybór zawodu" oznacza raczej wybór kierunku kształcenia, godząc się na niepełną informację i związaną z tym niepewność. Wyniki pośrednie prowadzące do decyzji końcowej należy rozpatrywać w dialogu z samym sobą i z innymi. Na rysunku poniżej przedstawiam wybór zawodu, jako konstrukcję myślową złożoną z kilku kroków. Krótkie objaśnienia do każdego z kroków pojawią się, gdy ustawisz kursor nad symbolem kroku. Szersze opisy kroków znajdują się poniżej rysunku.

Praca, polega na ocenie zawodu według szczegółowych kryteriów z czterech grup:

Następnie zebraniu ocen szczegółowych w oceny grupowe i ocen grupowych w ocene końcową. Pracę należy wykonać w kilku krokach.

Kroki

  1. Po pierwsze opisz swoje predyspozycje, cechy charakteru, zdolności i zainteresowania. Młodzi ludzie zwykle tworzą wyobrażenie o swoich zdolnościach w oparciu o historię szkolną. To może być niepełne a nawet błędne. Ty również możesz być w błędzie. Możesz np. nie doceniać swoich zdolności. Skonfrontuj swoją wiedzę z klasyfikacją rodzajów inteligencji Hawarda Gordona w innym miejscu tej witryny. Zrób to, bo możesz coś ważnego przegapić. Zaznacz na arkuszu zdolności i cechy charakteru, które posiadasz. Linki do obejrzenia i ściągnięcia arkusza znajdują się w dolnej części strony. Zaznacz dwiema gwiazdkami (**) zdolności/cechy charakteru wyraźne i ponadprzeciętne. Jedną gwiazdką zaznacz zdolności, które po prostu masz. Jeśli masz takie zdolności i cechy charakteru, których nie ma w arkuszu, to go uzupełnij. Jeśli czujesz dużą niepewność do wyników tej pracy, poproś o pomoc i poradę mądrych ludzi. Na pewno takich znasz. Możesz się również skontaktować z poradnią psychologiczo-pedagogiczną opiekującą się Twoją szkołą.

    Dołącz do listy kryteriów swoje cele życiowe. Tu chodzi o pozycję społeczną, potrzebę samodzielności, potrzebę niezależności finansowej, założenie rodziny, pracę dla społeczeństwa itp. Znowu możesz skorzystać z gotowca. Jeśli masz inne, własne kryteria, powinieneś je dopisać.

    Zapisz to, co zrobiłeś do tej pory jako wzorzec. W dalszych krokach będziesz pracował na jego kopiach. Dane o każdym rozważanym zawodzie uzupełnisz na innej kopii. W ten sposób będziesz miał osobny arkusz dla każdego zawodu. Dalej będę go nazywał arkuszem zawodu.

  2. Wybierz do dalszych rozważań te kierunki studiów / szkoły / zawody, które Cię interesują, pasują do Ciebie lub z jakiegokolwiek powodu są ważne. Kieruj się intuicją. Skorzystaj z rożnych informatorów, poradników np. ... opinii i ploteczek, Przeczytaj każdy opis, który z jakiegokolwiek powodu wydaje się ciekawy. Nie zawężaj możliwości wyboru. Lepiej rozważyć o dwa zawody więcej niż mniej.

    Opisz cechy zawodu, uwzględnij praktyczną możliwość zdobycia zawodu, koszty nauki, odniesienie do zdrowia.
  3. Zgromadź zestawy pożądanych cech pracownika w wybranych zawodach i nanieś je na arkusz zawodu. Pomiń umiejętności. Tych dopiero będziesz się musiał nauczyć. Wskazówką dla Ciebie mogą być oferty pracy z portali internetowych. Listę portali publikuje Gazeta Wyborcza w każdy poniedziałek w dodatku Praca. Spróbuj też poprosić o pomoc osoby uprawiające zawód, który analizujesz. Zaznacz, które z cech niezbędnych w zawodzie posiadasz. Zrób to w odpowiedniej kolumnie. Może się okazać, że któraś z pożądanych cech w zawodzie nie występuje na arkuszu. Wprowadź ją i jeśli ją posiadasz, zaznacz. Im więcej cech pożądanych w zawodzie posiadasz tym lepiej się do niego nadajesz.
  4. Oceń zawód względem pozostałych kryteriów szczegółowych. Niektóre kryteria są złożone, np. przyszłe możliwości zatrudnienia albo prestiż zawodu. Być może dla tych kryteriów warto rozpatrzyć argumenty za i argumenty przeciw.
  5. Spróbuj stworzyć, w skali od 1,00 do 5,00, ocenę syntetyczną dla każdej grupy kryteriów. Wpisz ocenę w piątej kolumnie obok odpowiedniego czerwonego napisu. Wyczucie i intuicja są tu jedyną metodą. Oceny grupowe uogólnij w ocenę całościową. Ocena Twoich zdolności, jako najważniejszą ocena grupowa powinna ważyć najwięcej w ocenie całościowej.
  6. Wybierz, kierując się jednocześnie intuicją i rozumem najlepszy zawód. Ułóż arkusze na stole przed sobą. Patrz na nie i porównuj. Poukładaj je według ocen całościowych. Możesz poprawiać oceny cząstkowe i całościowe i zmieniać kolejność arkuszy. Najlepsze zawody masz przed sobą.

Spójrz na zestawienia. Zastanów się, czy wyniki są zgodne z Twoją intuicją. Jeśli coś nie pasuje, staraj się określić co, nazwij problem, drąż temat, rozmawiaj, rozmowa wzmacnia jasność myślenia. Potem wykonaj kolejne przybliżenie, powtarzając kroki i uzupełniając w nich co potrzeba.


Załącznik
Arkusz-formularz w Excelu do opisu zdolności, cech umysłu i osobowości,
celów życiowych i przygotowania decyzji o wyborze zawodu. Pobierz arkusz
zapisz na swoim komputerze, rozpakuj i dopiero potem otwórz.

Strony z informacjami o wyborze zawodu
Do testów osobowości na podanych niżej stronach należy, moim zdaniem, podchodzić ostrożnie i z ograniczonym zaufaniem. Wynik testu może być wskazówką. Nasz los jest jednak poważną sprawą i nie można polegać tylko na teście. Nic nie zwalnia człowieka od poznania siebie. To wymaga trochę zachodu. Jeśli czujesz się zagubiony i niepewny, poproś raczej o poradę ludzi mądrych i fachowców i nie polegaj na testach.

Omówienie tak zwanych testów Hollanda. Strona z bardzo dobrej witryny o pracy, zmianach pracy itd.
Portal o pracy (www.pracuj.pl). Testy on-line i po polsku.
gazeta.pl - Praca - Przetestuj się. Testy osobowości.
Portal Edukacyjny - Katalog Zawodów
Portal www.twojakariera.pl - Informatory o kierunkach studiów
Artykuł o wyborze zawodu na portalu www.profesor.pl
Miesięcznik www.perspektywy.pl - Informatory i artykuły

Wprowadź w wyszukiwarce "Doradca 2000". Obejrzyj wyniki. Zawęź wyniki do swojego miasta, swojej gminy.