Granice konwencji, styli i zastosowań
map myśli

To opracowanie jest komentarzem do slajdu "Granice Map Myśli" z prezentacji o mapach myśli. Ilustruje granice zasad, konwencji i obszarów zastosowań map myśli. Poza tymi granicami największe zalety mapy myśli, ich oczywistość i skrótowe przedstawienie całości przestają, w większym lub mniejszym stopniu, obowiązywać. Mapy myśli nie mogą zastąpić rysunków technicznych i różnych specjalistycznych schematów wraz ze związanymi z nimi zasadami i konwencjami. Mapy myśli mogą mieć w takich sytuacjach znaczenie uzupełniające.

Cztery zwykle wystarczą, by mapa była przejrzysta i jasna. Zasad jest więcej, pozostałe zebrałem na ostatnim slajdzie prezentacji o mapach myśli. Wszystkie mindmapowe programy, które obejrzałem, pozwalają rysować zgodnie z tymi czterema zasadami. Jeśli pomiąć czwartą zasadę, dotyczącą kolorów i rysunków i rysować mapy zgodne z trzema pierwszymi zasadami, mapy staną się nudne. Przy takich mapach, część mózgu zasypia. Według TB, to już nie są mapy myśli. Z drugiej strony, gdy szybko tworzymy odręczną notatkę w postaci mapy, to z konieczności musimy ją uprościć. Później warto ją uzupełnić.

Są takie mapy np. mapa z dwiema twarzami z Książki TB, które: są wyraziste, zrozumiałe są, według stwierdzenia TB, mapami myśli są niezgodne z czterema głównymi zasadami MM których nie da się narysować w znanych mi programach w naturalny sposób i bez obejść W Książce TB wielokrotnie pisze, że mapa powinna mieć jeden element centralny. Jeśli spojrzy się na rysunek, to od razu widać dwie głowy. TB pisze, że obie głowy z połączeniem miedzy nimi stanowią element centralny, ale jest to, moim zdaniem, naciągane. Bardziej naturalne wydaje mi się stwierdzenie, że dwie głowy, to dwa elementy. Podobne z gałęziami - powinny rozchodzić się promieniście od jednego punktu centralnego. Na pierwszy rzut oka gałęzi nie ma. Wielokrotnie patrzyłem na tę mapę i któregoś dnia dostrzegłem, a raczej zrozumiałem, że są. Są z prawej strony rysunku. Każda z nich to łuk na mniej więcej ćwierć okręgu. Po dłuższym wysiłku można je również dostrzec z lewej strony rysunku. Tworzą następujący układ: od twarzy górnej odchodzi gałąź, która kończy się strzałką górną od strzałki górnej odchodzi link do strzałki dolnej gałąź od twarzy dolnej do strzałki dolnej.

W odręcznie rysowanych mapach myśli można złamać niektóre zasady. Programy komputerowe są dużo bardziej sztywne. Programy narzucają rysowanie linii gałęzi regularnie i gładko, ograniczają możliwość wyginania gałęzi i prowadzenia ich w zamierzony i nieregularny sposób. Programy nie pozwalają pominąć tematu centralnego. Programy nie pozwalają umieścić na mapie dwóch tematów centralnych jednocześnie . W mapach myśli, gałęzie tematów głównych powinny rozchodzić się od tematu centralnego promieniście. Kierunek dalszych gałęzi jest określony przez gałąź główną. Programy komputerowe umożliwiają rysowanie nie tylko rozgałęzień promienistych, ale również kierunkowych i to od razu od tematu centralnego. To oczywiście rozszerza możliwości programu i jest moim zdaniem zaletą, gdyż pozwala narysować wiele tradycyjnych schematów, np. "drzewo". Z drugiej strony jest to sprzeczne z drugą zasadą (gałęzie w różne strony).

Świat jest złożony. Nie wszystko da się przedstawić w postaci związków rozchodzących się od punktu centralnego. Są takie układy myśli, których nie da się odwzorować w mapach myśli, np. mama, tata i troje dzieci. Żeby to zrobić, trzeba odejść od zasad i w takich przypadkach należy to robić. Być może producenci oprogramowania do kreślenia map zauważą, że rysowanie mapy od elementu centralnego powinno być wskazaniem a nie bezwzględną regułą. Wtedy takie mapy, jak mapa z dwiema twarzami, będzie łatwiej narysować. Mapy pojęć, w odróżnieniu od map myśli, nie mają wyróżnionego elementu centralnego. Pozwalają zobrazować dowolny układ pojęć. Pod tym względem są bardziej elastyczne od map myśli. Coś za coś, w prostych przypadkach, mapy myśli są bardziej komunikatywne. Wyodrębnienie gałęzi i pojęcia Obejrzyj prezentacje o mapach pojęć. Tam znajdziesz slajd i szerszy komentarz na ten temat. Wyodrębnienie związku i tematu (pojęcia) w mapach pojęć jest naturalne. W mapach myśli, w kilku tekstach, które czytałem, o tym się nie mówi. W programach do rysowania map myśli można to robić odpowiednio formatując gałąź.

Granica Wyrazistość - Monotonia Mapa, nad słowem monotonia, na lewo od ducha, do złudzenia przypomina mapę myśli, ale nią nie jest. Mapa ta, w miejscach owalnych elementów, równie dobrze mogłyby mieć inne figury, albo tylko napisy. Dalej nie byłaby to mapa myśli. Jednolita grafika elementów mapy nie może ich podbarwić emocjonalnie. Duchem map myśli jest wyrazistość. Nuda i monotonia są nią sprzeczne. Nawet na stronach producentów oprogramowania do map myśli można znaleźć nudne mapy. TB zaleca, by używać gałęzi a nad gałęziami pisać słowa-klucze. On nie pisze wprost, by owali nie używać, ale w jego Książce owali prawie nie ma. Ja bym w tym miejscu nie histeryzował. Programy komputerowe do kreślenia map myśli pozwalają na stosowanie owali.

Mapa myśli jest z definicji, skrótem, graficzną notatką. Mapy myśli można uzupełniać tekstem. Krótsze opisy mogą leżeć w polu mapy a nawet być jej elementami. Obszerne opisy kładziemy poza polem map. Mapa nie może zastąpić słowa i książki, filmu i wszystkich innych świetnych połączeń obrazu i tekstu. Dobrym przykładem tych innych połączeń są książki z Biblioteczki Komputer Świata, jak również samo to czasopismo. Na koniec należy pokłonić się programom do tworzenia Mind Map za to, że pozwalają dołączać do mapy notatki tekstowe.

Siłą i zaletą map myśli jest niewielka ilość zasad. W mapach myśli wskazujemy, że "łączy się", "wiąże", "kojarzy" "przepływa". Do tego dodajemy rysunki i kolory, by zainteresować nasze intuicje i emocje a przez to lepiej rozumieć i pamiętać. Na potrzeby Mind Mapy jest to wystarczająca precyzja. Dzięki temu, po krótkim komentarzu np. ustnym, każdy wie, o co chodzi. Mapa jest skrótem i z konieczność przesłania szczegóły. Tu gdzieś, między skrótem i szczegółami, leży granica precyzji mapy. Im więcej szczegółowych notatek do mapy, tym trudniej objąć ją jednym spojrzeniem. Im mniej szczegółów i notatek tym trudniej zrozumieć mapę komuś drugiemu.

Granica Zastosowań

Granica schematów technicznych. Schematy, rysunki techniczne, plany, mapy geograficzne i geodezyjne bardzo precyzyjnie przedstawiają zagadnienia ze swoich dziedzin. Są, w ich obrębie, językami komunikacji. Pomyślmy o mapie turystycznej rzeki. Taka mapa niesie ważne dla turysty informacje o układzie przestrzennym rzeki i jej dopływów, położeniu bystrzy, mostów, przystani i różnych atrakcji turystycznych. Podobnie ze schematami technicznymi. Niosą informacje o wielkościach, miarach i proporcjach, których w mapie myśli nie da się przekazać. Mapy myśli pomijają szczegóły związków pomiędzy elementami, miary, ograniczenia, itd., czyli rzeczy, które interesują specjalistów z rozwiniętych dziedzin inżynierii. W zastosowaniach inżynierskich, należy moim zdaniem, po prostu posługiwać się właściwymi narzędziami graficznymi. Są jednak sprawy z pogranicza wielu dziedzin jednocześnie - inżynierii, ekonomii, organizacji, psychologii i tu mapy myśli mogą być pomocne, ułatwiając komunikację.