40 Zasad Usuwania Sprzeczności
Technicznych

Gdy pierwszy raz, prosto z marszu i po angielsku przeczytałem taki zestaw, wpadłem w zachwyt. Wtedy już sporo wiedziałem o kreatywności. Myślę, że niektórym to, co mnie zachwyciło, mianowicie zestawienie obok siebie przeciwstawnych zasad może wydać się dziwne. Mnie też zdziwiło. Zrób tak, albo tak. Spróbuj tak a potem odwrotnie. Spróbuj według jednej zasady, potem drugiej itd. próbuj, próbuj, próbuj. Zobacz, co się uda. Te zasady to wskazówki poszukiwania nowego rozwiązania. W szkołach i na uczelniach, wszędzie, uczą nas powielania znanych rozwiązań według norm, procedur i dobrych praktyk. Te zasady są inne. Być może dlatego wydają się dziwne.

1. Zasada Rozdrabniania (i odwrotnie scalania)
   • Podziel obiekt na niezależne części a potem podziel na jeszcze drobniejsze części, zetrzyj w proch, ulotnij lub upłynnij (zamień w gaz lub płyn).
   • Zbuduj obiekt tak, by można było go podzielić lub rozebrać (na części).
   • Zastąp jednolity obiekt grupą jednakowych i połączonych obiektów np. jednolitą bryłę metalu z wydrążonymi otworami zastąp wiązką stalowych rurek (jak w metalowym wymienniku ciepła).
   • Zastąp wyodrębnione części jednym monolitycznym obiektem (jak w grafitowym wymienniku ciepła).
2. Zasada Oddzielania
   • Wydziel z obiektu część szkodliwą obiektu lub odwrotnie.
   • Wydziel z niego część użyteczną.
3. Zasada Jakości Miejscowej
   • Przejdź od jednorodnej struktury obiektu do niejednorodnej.
   • Różnym częściom obiektu przypisz różne funkcje obiektu.
   • Ułóż każdą część obiektu w najlepszych warunkach dla wykonania jej zadania.
4. Zasada Asymetrii
   • Zróżnicuj cechy części. (Czy wszystkie cechy powinny być jednakowe. Które mogą się różnić. Co to daje?)
   • Pogłęb różnice.
5. Łącz Obiekty Podobne i Różne
   • Łącz w przestrzeni obiekty jednorodne.
   • Łącz obiekty przeznaczone do operacji ciągłych.
   • Wykonuj operacje równolegle.
   • Łącz jednakowe obiekty w większy system.
   • Łącz różne obiekty występujące obok i jednocześnie (np. pióro i kałamarz ŕ wieczne pióro ŕ pióro żelowe).
   • Łącz różne obiekty, by uzyskać nową funkcję.
6. Zasada Uniwersalności
   • Zaprojektuj obiekt tak, by mógł wykonywać wiele funkcji. Przykład: Farmer ma na palcu specjalną pieczątkę i gdy zbiera jaja jednocześnie je znakuje.
7. Zasada Ruskiej Lalki - Matrioszki
   • Umieść jeden obiekt w drugim. Niech jeden zachodzi na drugi, przechodzi przez drugi, zagłębia się w drugi itd.
   • Zwiększ ilość obejmujących się obiektów.
   • Powiąż ruch z obejmowaniem się.
8. Zasada Antyciężaru
   Skompensuj siłę działającą na obiekt siłami innymi lub innego rodzaju, np. skompensuj ciężar siłami aerodynamicznymi, hydraulicznymi, elektromagnetycznymi itp.
   Przykład – narty wodne, przykład odwrotny – trzymaj się, bo wiatr Cię porwie.
9. Zasada Atycypacji (kontrakcji z wyprzedzeniem)
   Dokonaj z wyprzedzeniem takich zmian obiektu, które ochronią go przed późniejszymi niepożądanymi zmianami.
   Przykład: Beton sprężony. Do zbrojenia tego betonu stosuje się stal o wysokiej wytrzymałości na rozciąganie. Zbrojenie się rozciąga i zalewa betonem a po stwardnieniu betonu zwalnia, sprężając beton. Obciążenie wstępnie sprężonego elementu betonowego zmniejsza sprężenie betonu zamiast go rozciągać. W efekcie beton wcześniej sprężony jest bardziej rozciągliwy i bardziej wytrzymały.
10. Zasada Wstępnej Aranżacji (szczególny przypadek zasady antycypacji)
    • Jeśli pożądana akcja nie może być wykonana, spróbuj wykonać ją z wyprzedzeniem, w kilku krokach albo w całości. To może wymagać użycia narzędzia albo materiału umieszczonego odpowiednio i wcześniej.
    • Ułóż z wyprzedzeniem obiekty w taki sposób, żeby akcja mogła być wykonana z najbardziej skutecznie.
    Przykład: Otwórz puszkę z piwem. Pomyśl o uchwycie, który zawczasu został połączony z pokrywką puszki.
11. Zasada Zawczasu Podłożonej Poduszki

Skompensuj niedostatek cechy-parametru elementu stosując dodatkowy element bezpieczeństwa, który przejmie funkcję pierwszego elementu, gdy ten nawali. Ochroń niepewny element. Przykład stalowy stelaż wtopiony w gumę opony pozwala na dalszą jazdę po przebiciu opony.
12. Zasada Jednakowego Poziomu

Oszczędzaj ruchy. Nie za dużo nie za mało, lecz w sam raz. Wykonaj operację tak, by pominąć zbędne podnoszenie lub opuszczanie obiektu. Niech tor obiektu nie będzie kapryśnie wygiętą krzywą.
Przykład: Gilbreth wprowadził stół o regulowanej wysokości do składowania cegieł. Dzięki temu murarz miał stale cegły pod ręką, zamiast podnosić je z poziomu podłogi.
13. Zasada Odwrotności
    • Zastąp akcję związaną z wystąpieniem problemu, akcją odwrotną. (Pchnij zamiast ciągnąć. Chłódź zamiast grzać.)
    • Zastosuj przeciwną cechę lub właściwość. (Zamień białe na czarne a czarne na białe).
    • Część ruchomą unieruchom a nieruchomą uruchom.
    • Odwróć obiekt do góry nogami, wnętrzem na zewnątrz lub tyłem na przód.
14. Zasada Kulistego Kształtu (sferoidalności*)
    • Przejdź od części graniastych do kulistych, od powierzchni płaskich do sferycznych.
    • Zmień ruch wzdłuż linii łamanej w ruch wzdłuż łagodnej krzywej.
    • Zamień ruch liniowy w obrotowy.
    • Zamień ruch wzdłuż prostej na ruch wzdłuż krzywej.
    • Wykorzystuj siłę odśrodkową.
    • Stosuj rolki, kule i spirale (wałki, łożyska).
15. Zasada Dynamiczności
    • Zmień charakterystyki obiektu (ciężar, kształt, stan skupienia, barwa itd.) lub zewnętrznego środowiska tak, by były stale optymalne.
    • Podziel obiekt tak, by można było zmieniając położenie części, najlepiej wykonać jej funkcję.
      Na przykład: wzierniki w medycynie to zmiana korpusu mikroskopu w węża.
    • Niewymienne części obiektu przeprojektuj tak, by były wymienne.
16. Zasada Akcji Częściowej lub Nadmiernej
    • Zastosuj więcej niż potrzeba a potem ujmij nadmiar.
    • Zastosuj mniej niż potrzeba a potem dodaj więcej.
    • Jeśli czynność nie może zostać wykonana w całości, wykonaj ją w kilku krokach.
17. Zasada Przejścia w Inny Wymiar
    • Akcję która zachodzi w płaszczyźnie zmień tak, by działa się w trójwymiarowej przestrzeni.
    • Akcję która zachodzi w trójwymiarowej przestrzeni zmień tak, by działa się w płaszczyźnie.
    • Te dwie zasady można uogólnić. Zmień wymiar, w którym dzieje się akcja na niższy lub wyższy.
      Pytanie od autora opracowania: stopień swobody? zmienność w czasie, stałość w czasie i wszystko, co się kojarzy matematykom z wymiarem ? Druga strona lustra ?
    • Ruch wzdłuż linii zmień na ruch w obrębie płaszczyzny (i odwrotnie).
    • Użyj raczej zespołu z wielu warstw (pięter), niż z jednej.
    • Zmień orientację obiektu. Pochyl go, przesuń, skręć lub obróć.
    • Użyj drugiej (innej) strony danego obszaru.
18. Stosowanie Drgań Mechanicznych
    • Wprowadź obiekt w drgania. Rozważ ruch okresowy i wahadłowy.
    • Jeśli obiekt już drży, zwiększ amplitudę drgań.
    • Wykorzystaj naturalne drgania obiektu (częstotliwość rezonansową).
    • Zastosuj raczej drgania piezoelektryczne niż drgania mechaniczne.
    • Zastosuj drgania z zakresu ultradźwięków.
    • Łącz drgania z zakresu ultradźwięków z polami elektromagnetycznymi.
19. Zasada Periodycznego Działania (Operacji Okresowej)
    • Operację ciągłą zastąp operacją okresową. Zamień pracę ciągłą w okresową albo impulsową.
    • Zmień okres operacji okresowej.
    • Wykorzystaj przerwy w akcji do innych pożytecznych celów.
20. Zasada Ciągłości Pracy Użytecznej, czyli Korzyści z Ciągłej Pracy
    • Zmień operację okresową w ciągłą.
    • Usuń puste przebiegi, ruchy jałowe i pośrednie.
    • Usuń działania chwilowe. Eliminuj prace chwilowe.
21. Zasada Przeskoku
    • Wykonaj szkodliwe lub niebezpieczne operacje w jak najkrótszym czasie lub z bardzo dużą prędkością. Chroń narzędzie/obiekt przed szkodliwym czynnikiem.
    • Przeskocz przez niebezpieczny obszar.
    
    Przykład 1. HA Ochroń materiał. Przetnij cienka rurę plastikową o dużej średnicy tak szybko,by jej nie zdeformować.
    Przykład 2. TR Ochroń narzędzie. Zwiększając obroty, przejdź szybko przez częstotliwość rezonansu.
22. Zamień stratę w zysk, słabość w siłę
    • Wykorzystaj skutek zamiast z nim walczyć. Wykorzystuj szkodliwe czynniki do uzyskania pożytków.
    • Dodaj lub połącz dwa lub więcej szkodliwych czynników w pożyteczny.
    • Zwiększ szkodliwy efekt tak, by przestał nim być.
23. Zasada Sprzężenia Zwrotnego
    • Wprowadź sprzężenie zwrotne.
    • Jeśli już jest, zmień je. Zwiększ albo zmniejsz odpowiednio do warunków i pożądanego skutku.
    • Usuń sprzężenie zwrotne.
24. Zasada „Pośrednika” (obiektu pośredniego)
    • Zastosuj obiekt pośredni (łącznik elementów, człon dzielący obiekt) do przeniesienia akcji.
    • Okresowo dołącz do obiektu drugi obiekt pośredni, który przeniesie akcję a potem usuń połączenie.
25. Zasada Samoobsługi
    • Niech urządzenie/obiekt obsługuje się samo
      - dostosowując się do warunków,
      - wykonując funkcje pomocnicze,
      - wykonując funkcje naprawcze.
    • Wymień lub odśwież substancję po użyciu automatycznie.
    • Wykorzystaj traconą energię.
    • Wykorzystaj odpady.
26. Zasada Kopiowania
    • Zastosuj tani lub prostszy odpowiednik, tanią kopię obiektu w miejsce oryginału, który może być drogi, złożony, delikatny, niedostępny, kruchy lub nieodpowiedni.
    • Zastosuj obiekt lub układ obiektów z kopią optyczną taką jak fotografia, fotokopia, negatyw, odlew lub formę.
    • Jeśli nie można uzyskać kopii w zwykłym świetle, zastosuj podczerwień lub nadfiolet, lub dowolną inna metodę wizuallizacji. Stwórz model. Stwórz fantom.
27. Tania Nietrwałość zamiast Drogiej Trwałości - Cykl Życia Raczej Tani i Krótki niż Drogi i Długi ( zastosuj to, czym dysponujesz)
    Zastąp drogi obiekt o długim cyklu życia obiektami tańszymi ale o krótszym cyklu życia.
    Przykłady: Igły jednorazowe, chusteczki higieniczne.
28. Zastąp Rozwiązanie Mechaniczne (Zasada Zmiany Schematu)
    • Zastąp koncepcję mechaniczną rozwiązania (obiektu) koncepcją optyczną, akustyczną lub zapachową.
    • Zastosuj oddziaływanie elektryczne, magnetyczne lub elektromagnetyczne w miejsce mechanicznego.
    • Zamień pole nieprzenośne polem przenośnym.
    • Zamień pole stałe polem ruchomym .
    • Zamień pole bez struktury na pole ze strukturą.
    • Zastosuj siłę pola w połączeniu z drobinami ferromagnetyka.
29. Wykorzystuj Zjawiska i Rozwiązania Hydrauliczne oraz Pneumatyczne
    • Zastosuj w obiekcie gaz lub płyn w miejsce części mechanicznych.
    • Wykorzystuj zjawiska z zakresu dynamiki płynów.
30. Stosuj Giętkie Powłoki i Cienkie Błony
    • W miejsce zwykłych, ciężkich, sztywnych konstrukcji stosuj elastyczne i cienkie błony, powłoki i warstwy.
    • Stosuj bańki (odpowiedniki mydlanych), piankę lub emulsje.
31. Wykorzystuj Materiały Porowate
    • Nadaj porowatość całemu przedmiotowi, jego części lub powłoce.
    • Wypełnij pustkę porów inną substancją, płynem lub gazem.
32. Zmień Kolor
    • Zmień kolor/zabarwienie obiektu.
    • Zmień kolor/zabarwienie otoczenia obiektu.
    • Zmień przeźroczystość obiektu lub jego otoczenia.
    • Zastosuj kolorowe dodatki, by zwiększyć widoczność.
    • Zrób, by ślady świeciły (promieniowały)i było je widać.
33. Zasada Jednorodności
    • Konstruuj obiekty współpracujące z tego samego materiału.
    • Konstruuj obiekty współpracujące z materiałów o ściśle dopasowanych właściwościach.
34. Zasada Odrzucania i Regeneracji Części
    • Jeśli część straci swoją przydatność, porzuć ją, rozpuść, odparuj lub zmień jej kształt.
    • Części w użyciu powinny być regenerowane w cyklu pracy( np. cykl ostrzenia w maszynie tnącej).
35. Zmień cechy (parametry) fizykochemiczne obiektu
    • Zmień gęstość, koncentrację, konsystencję obiektu.
    • Zmień temperaturę obiektu.
    • Zmień elastyczność.
    • Zmień dowolną cechę z listy cech obiektu.
36. Stosuj Zmiany Faz (stan skupienia)
    • Zmień ciało stałe w ciecz lub ciecz w ciało stałe.
    • Zmień ciecz w gaz a gaz w ciecz.
    • Zmróź raczej niż grzej. Nie odwracaj stanu fizycznego lub chemicznego.
    • Zmień jeden stan na stan pośredni.
    • Zmień na pseudostan taki jak elastyczny.
    • Zmień w stan podwójny taki jak wrzątek.
    • Rozpuszczaj.
    • Stosuj przejścia fazowe.
    • Wykorzystuj zmiany właściwości zachodzące w przejściach fazowych, objętość, pojemność cieplną, kształt lub pojemność absorpcyjną.
    Oto przykłady: Zamróź lód, by go potłuc.
    Użyj suchego lodu, by ...
    Użyj, by obrać ziemniaki, raczej strumienia mokrego śniegu, niż wody o wysokim ciśnieniu
37. Wykorzystuj Rozszerzalność Cieplną
    • Wykorzystuj zmiany rozmiarów materiałów, rozszerzanie się i kurczenie zachodzące pod wpływem ciepła lub zimna.
    • Wykorzystuj różnice rozszerzalności cieplnej różnych materiałów.
    • Mieszaj materiały o różnych współczynnikach rozszerzalności cieplnej (Przykład: Inwar –stop o współczynniku rozszerzalności cieplnej równym 0– 36% niklu, 64% żelaza z niewielkim dodatkiem węgla i chromu ).
38. Stosuj Silne Utleniacze(lub materiały silnie reagujące chemicznie)
    • Zastąp normalne powietrze przez wzbogacone w tlen, o wyższym ciśnieniu lub o szybszym przepływie.
    • Zastąp powietrze wzbogacone przez tlen.
    • Zjonizuj powietrze lub tlen.
    • Wykorzystuj zjonizowany tlen.
    • Stosuj ozon.
39. Wykorzystuj Obojętne Środowisko
    • Przeprowadź akcję raczej w gazie obojętnym niż w powietrzu.
    • Przeprowadź operację w próżni.
    • Dodaj do obiektu obojętne części, składniki.
40. Stosuj Kompozyty
    Zastąp materiały jednorodne kompozytami.

Zestaw 40 zasad powyżej swoim układem i treścią odpowiada najbardziej angielskiej wersji 40 Inventive Principles for solving technical contradictions opublikowanej na stronach Oficjalnej Fundacji Altszullera. Jest wobec nich zmieniony, tak by trafniej oddać istotę zasad. Podobnie jest w odniesieniu do innych ujęć tematu na stronach Fundacji, w książkach Altszullera opublikowanych w Polsce i w opracowaniach innych autorów. W pracy nad tekstem opracowania korzystałem przynajmniej z sześciu źródeł, polskich, angielskich i rosyjskich. Tekst napisałem językiem innym wobec każdego z nich, celowo bezpośrednim i komunikatywnym, wynikającym z potrzeb internetu i współczesności.

Zasady 35 i 36 wyodrębniłem bardziej jednoznacznie i wyraźnie, tak by cechy znalazły się w zasadzie 35 a fazy, w tym stany skupienia, w zasadzie 36.

Pochylam się z uszanowaniem nad misją Oficjalnej Fundacji Altszullera. Dostęp do oryginalnych tekstów twórcy dziedziny jest bezcenny. Altszuller rozwijał zestaw 30 lat. Gdy porównuję teksty i tłumaczenia z różnych lat spostrzegam zmiany. Podaję link do oryginalnego zestawu 40 zasad w języku rosyjskim na stronach Fundacji: www.altshuller.ru/world/eng/technique1.asp.
Przeczytaj również dla porównania wersję angielską : www.altshuller.ru/world/eng/technique1.asp.