Zmysły Płatają Nam Figle, Zagadki

Są takie sytuacje, w których zmysły płatają nam figle. Spójrzmy na rysunek obok. Miejsca przecięcia linii, które to miejsca są naprawdę białe, mienią się, gdy przesuwamy wzrok, na niebiesko i granatowo. Można ujrzeć również inne efekty, gdy przez minutę skupimy wzrok na centralnej kropce. Proszę nie mrugać. Gdy potem przeniesiemy wzrok na tekst, na tle tekstu pojawia się negatyw rysunku. Tego negatywu na tej stronie na pewno nie ma. To złudzenie.	Rysunek 1
Na drugim rysunku pasy są równoległe. Wzrok mówi nam co innego. By mieć właściwą świadomość tego, co naprawdę oglądamy, musimy zrozumieć, że wzrok wprowadza nas w błąd. Sam Umysł czyni nam również figle, na przykład odwracając lub zawężając naszą uwagę. Nie wszystkie sobie uświadamiamy. Zwykle dzieje się to w naszym interesie, ale czasem utrudnia znalezienie rozwiązania. Niezłym psotnikiem potrafi być również osobowość. A teraz czas przejść do zagadek.	Rysunek 2
Zagadka 1 Przez każdy z dziewięciu punktów, jak na rysunku trzecim, należy przeprowadzić ciągłą linię łamaną, składającą się z czterech odcinków. Zagadka była publikowana w czasopiśmie "Problemy" i w książkach psychologicznych, również w "Lateral Thinking" Edwarda de Bono.	Rysunek 3

Zagadka 2

Nie wiem skąd pochodzi ta zagadka. Kilka lat temu krążyła w internecie. Klocki z górnej części rysunku, po przestawieniu ułożono, tak jak w części dolnej. Nowa całość ma o jedną jednostkę powierzchni więcej. Skąd się ona wzięła? Jak to jest możliwe?

O rozwiązaniach

Kluczem do rozwiązania tych zagadek jest świadome i zamierzone poszerzenie uwagi oraz odkrycie ograniczających a czasem błędnych założeń podpowiadanych przez intuicję. Dwa rysunki ilustrujące złudzenia, umieściłem celowo przed zagadkami, by przypomnieć, że nie wszystko jest takie, jak widać, jak nam się wydaje itd. W przypadku 9 punktów ograniczającym założeniem jest kwadrat, na którego bokach "leży" 8 punktów. Gdy uświadomimy sobie, że odcinki łamanej mogą wystawać poza boki tego kwadratu, znalezienie rozwiązania jest proste. Szczególowy opis kroków naprowadzających na rozwiązanie podobnej zagadki z 9 kropkami znajduje się w ćwiczeniach oraz jest ilustracją metody badania ograniczeń. To jedna z metod rozwiązywania problemów.
W zagadce drugiej nie ma oszustwa. Trzeba odkryć, że zmysł wzroku wprowadza nas w błąd. Trudno nie wierzyć zmysłom. Ta wiara jest ograniczającym założeniem. Trudno się z niego wyzwolić. Dlatego zagadka nie jest prosta. Myślę, że od kilku takich zagadek, można by zacząć wykład o szczególnej teorii względności.

Ogólnie o zagadkach

Zagadki bywają bardzo różne. Sądzę, że przynajmniej część z nich rozwija myślenie. Cenię zbiory z rozwiązaniami a w nich te elementy, które wykraczają poza zwykłe wnioskowanie. Zobacz również    Książki i strony z zagadkami.