Analogie

Analogiami posługujemy się mówiąc, pisząc i myśląc, bo ułatwiają i porządkują rozumienie. Proste analogie stosujemy bez trudu i zastanowienia. W myśleniu twórczym korzystamy z nich, jak z narzędzi do odkrywania nowego. Zatem poznajmy / przypomnijmy je sobie a potem zobaczmy, jak je stosować. Zacznijmy od prostych przykładów.

Mężczyzna zamarł z wrażenia, usiadł i siedział

niczym

wykuty z kamienia.

Rzeźba kojarzy się z nieruchomością, ciężarem, bezwładnością, brakiem reakcji, powagą oraz estetycznym, wyraźnym wyglądem. W tej analogii, zestaw cech rzeźby przypisujemy siedzącemu mężczyznie. Gdyby mężczyzna siedział niczym głaz, to znaczyłoby to troszeczkę coś innego. Dalej chodziłoby o nieruchomość, ciężar brak reakcji, ale już bez odniesień do estetyki.

Długi marsz zaczyna się od pierwszego kroku.

To zdanie jest niepełne. Ma tylko drugi człon z marszem, pierwszy niewypowiedziany dotyczy złożonego przedsięwzięcia, wielkiego dzieła itp. W pełnym rozwinięciu zdanie mogłoby brzmieć tak:

Wielkie przedsięwzięcie zaczyna się od pierwszego zadania, tak

jak

długi marsz od pierwszego kroku.

Analogia to stwierdzenie, że w jednym obszarze znaczeniowym zachodzą związki (panują podobne stosunki, występują podobne zestawy cech, obowiązują podobne zależności) takie, jak w drugim. W stwierdzeniu takim wyrażamy podobieństwo zależności i znaczeń w dwóch różnych obszarach (dziedzinach). Dalej w miejsce pojęć zależność, stosunek i podobnych używam tylko terminu związek, do którego włączam wszystkie te pojęcia. Czynię to dla uproszczenia tekstu a nie przez brak szacunku do bogactwa języka i form myślenia.

Obszary znaczeniowe są przedstawione jako chmurki.

Kółeczka wewnątrz chmurek przedstawiają elementy.

Linie łączące kółeczka symbolizują związki elementów.

Człowiek siedział

niczym

wykuty z kamienia.

Związki w obszarze znaczeniowym mają pewną złożoność, nawet wtedy, gdy obszary znaczeniowe są członami jednego zdania.

Proste jednozdaniowe analogie mają własną konstrukcją gramatyczną. Fakt ten jest odbiciem ich znaczenia w porozumiewaniu się i myśleniu. Bardziej złożone analogie, takie jak ta poniżej mogą być wyrażone w wielu zdaniach.

Najsłynniejsza analogia
Wydaje mi się, że jest nią anegdota o jabłku Newtona. Newton siedział w ogrodzie i rozmyślał o budowie wszechświata a jabłko spadło z jabłoni. Gdyby nim rzucić, to poleci łukiem i spadnie. Im mocniej je rzucimy , tym dalej poleci i dłużej będzie skręć w stronę Ziemi zanim spadnie. W tym momencie pomyślał o Księżycu. Księżyc tak, jak jabłko leci nad Ziemią i skręca w stronę Ziemi, przy tym porusza się z dużą prędkością, tak dużą, że zdąży ją okrążyć, zanim spadnie. Ale w takim razie planety, krążą wokół Słońca według tej samej i powszechnej zasady, zwanej obecnie zasadą powszechnego ciążenia. Newton przeniósł rozumienie rzutu jabłkiem z ogrodu w kosmos, z jednego obszaru do drugiego. Stwierdził, że ruch jabłka, ruch Księżyca i ruchy planet są podobne i rządzą nimi te same prawa.

Spójrzmy na rysunek i zwróćmy uwagę na to, że obszar ma z domniemania granice.

Obszar dokładniej
Przez obszar rozumiemy coś, w czym można wyodrębnić elementy, ich cechy i związki, na przykład:

Punkty listy dobrałem tak, by zwrócić uwagę na złożoność obszarów. W analogiach porównujemy obszary, które są choć trochę złożone. Porównujemy obiekt z nośnikiem.

Elementy przedstawione są jako kółka. Związki miedzy elementami jako linie. W analogii porównujemy cechy elementów i ich związków.

Wydaje mi się, że formy i charakter związków swoją rozmaitością obejmują cały znany świat. Jednak z drugiej strony dają się opisywać i rozumieć. Informacje do opisu czerpiemy z :

W związkach opisujemy siłę, ilość, przebieg, dynamikę strukturę. Podam przykłady kilku pojęć do tego służących .

W trzech ćwiczeniach zadaniach szukamy uzasadnień analogii.
Uzasadnienia należy wpisać po słowie bo.

Ćwiczenie 1

Życie

jest jak

teatr,

bo:

1. ...
2. ...
3. ...
4. ...
...

Ćwiczenie 2

Jesteśmy

jak

potop,

bo:

Ćwiczenie 3

Analogiami mogą być odpowiedzi na pytanie, czy czujesz się, jak ryba w wodzie . Odpowiedz pełnym zdaniem i uzasadnij.

Wydaje mi się, że mapa myśli jest pewnego rodzaju analogią między rysunkiem i obszarem wiedzy.
Ciekawe, czy według psychologów ustawienia Hallingera są analogiami. Itd.

Analogia nośna dotyczy procesu, niesie w odległy nośnik i dzięki nieoczekiwanemu udziwnia obiekt. Chodzi o szukanie, udziwnianie i pogłębianie rozumienia, choćby częściowo. Nośnik powinien być znaczeniowo odległy od obiektu i złożony, wtedy pobudza myśli. Rozpatrujemy, czy, w jakim stopniu i które znaczenia oraz związki nośnika mają zastosowanie do obiektu. W poszukiwaniu zrozumienia możemy stosować wiele kolejnych analogii nośnych.

Analogia trafna, bo trafić nośnikiem w zrozumienie trudnego i złożonego nowego (obiektu). Innymi słowy znaleźć nośnik pasujący do obiektu. Tu chodzi o skutek, o fakt trafienia. Trafienie oznacza zrozumienie, oswojenie nowego i dziwnego. By ocenić trafienie, nośnik powinien być zrozumiały i znany. Nie porównujemy totalnie, lecz zawsze w pewnym kontekście. Nie wszystko z możliwego zakresu, lecz tylko niektóre elementy i niektóre związki.

Liczności to ważne pojęcie z analizy i projektowania systemów IT. Wydaje mi się cenne przy rozpatrywaniu analogii. W przypadku pojedynczej analogii, porównujemy jeden obiekt z jednym nośnikiem. Mówimy w skrócie, jeden obiekt jak jeden nośnik , jeden do jednego, w skrócie 1:1.
Konkretna analogia może być tylko 1:1.

W rozwiązywaniu jakiegoś problemu i w ćwiczeniach możemy posługiwać się zestawami analogii dobierając do jednego obiektu różne nosniki.:

Analogie to złożony temat. W językach współczesnych istnieją od początku. W świadomości naukowej też bardzo długo. W tekście, który napisałem, chodziło mi o zrozumienie ich istoty i znaczenia, albowiem zdarzało mi się, że zarzucano mi stosowanie analogii i nie bardzo wiedziałem, jak się obronić. Teraz wiem. Analogie mają różne swoje formy i wykraczają poza język. Intrygujące jest pogranicze obrazu i słowa, np. w mediach. Istnieją również metafory, aluzje i pewno wiele innych, o których nic nie wiem. Zobacz, co o tym piszą w Wikipedii. cdn.