Rozwój żywych organizmów wspaniale ilustruje rolę piętnastu, cech podstawowych. Każdy krok rozwoju, każde przekształcenie żywego organizmu, wprowadza do jego struktury jedną lub więcej cech podstawowych, spośród piętnastu odkrytych przez Alexandra. Przekształcenie, wprowadzające jedną cechę podstawową, nazywa się podstawowym. To elementarna operacja procesu żywego. Wszystkie procesy żywe proste, trwające chwilę i złożone, trwające wieki, dotyczące żywych stworzeń i natury nieożywionej oraz najlepszych konstrukcji ludzkich, to proste, albo skomplikowane i hierarchiczne złożenia procesu podstawowego.
Proces podstawowy układa przekształcenia podstawowe w większą całość. To w jaki sposób dobrze ilustruje schemat poniżej.
Proces podstawowy przedstawiam bardziej szczegółowo na schemacie poniżej.
Zaczynamy od pewnej częściowo rozwiniętej całości (systemu). Nie jest obojętne od czego. W budowie łodzi zaczynamy od stępki, w budowie domu od fundamentu, w systemach IT od rdzenia funkcjonalności a nawet tunelu w rdzennej funkcjonalności. W ten sposób bierzemy pod uwagę doświadczenia poprzedników. Ale w zupełnie nowych obszarach nie wiemy, gdzie jest podstawa. Sami musimy ją znaleźć. Tak czy inaczej musimy zacząć i po wykonaniu pierwszego kroku, budujemy wokół. To co zbudowaliśmy, to wszystko, czego jesteśmy świadomi, to pierwsza całość, być może uboga, jeszcze nie rozwinięta, ale innej nie mamy.
Jak najgłębiej przyglądamy się ogólnej strukturze całości - zarówno widocznej,
jak i ukrytej. Przyglądamy się uśpionym (potencjalnym lub nie w pełni rozwiniętym) centrom. Szukamy najsłabszych i najmniej spójnych miejsc struktury.
Wybieramy istniejące centrum, które najbardziej przyczynia się do słabości całości albo wskazujemy to, którego brak najbardziej osłabia całość.
Wzmacniamy wybrane centrum, stosując jedno przekształcenia podstawowe i po to, by wzmocnić całość, albo z tego samego powodu tworzymy, nowe centrum, gdy go brakuje.
Sprawdzamy, czy nowopowstała całość jest silniejsza i bardziej spójna. Tworzymy opcje. Wykonujemy korekty. Z możliwych rozwiązań wybieramy to, które daje najgłębsze uczucie. Zwykle jest ono prostsze od innych.
TAK
Wracamy na początek cyklu i stosujemy ten sam proces ponownie.
Każdy proces żywy jest iteracyjnym powtórzeniem procesu podstawowego dziesiątki, setki, tysiące razy, aż do momentu, gdy nie można wzmocnić struktury całości.