Jakość bez Nazwy - QWAN

Zrównoważenie wewnętrznych oddziaływań w systemie i wolność od wewnętrznych sprzeczności

Przykład, pochodzący z prac Alexandra z lat sześćdziesiątych dobrze ilustruje, o co chodzi. Alexander badał zjawiska związane ze sprzedażą biletów na lotnisku. Określił cele sprzedaży. Zebrał wymagania dotyczące stoiska, jego położenia, zjawisk związanych z ludźmi przechodzącymi w pobliżu, z kolejką, z transakcją zakupu i samym stoiskiem . Alexandra niepokoiły niespodziewane oddziaływania i zdarzenia, wymykające się poza wymagania, projekt i świadomość projektanta, jak np. zator, powstający, gdy dwie, trzy osoby przypadkowo zatrzymały się w pobliżu kolejki. System, wolny od takich nieoczekiwanych zjawisk i wewnętrznych sprzeczności jest wewnętrznie zrównoważony. Warto w tym miejscu, dla porównania, wspomnieć o pojęciu sprzeczności technicznej Altszullera (patrz obok w dziale "W technice)".

QWAN - Quality Without A Name

Doskonałość sytemu nie wynika z zestawu wymagań. Nie da się wyprowadzić doskonałości z wymagań na drodze dedukcji. Jakość systemu zależy od zrozumienia sił powstających we wnętrzu systemu, zrównoważenia ich i tym samym usunięcia wewnętrznych sprzeczności. To twórczość. Emocje radości i potęgi związane ze zrozumieniem i odkryciem a nawet olśnieniem (gestalt) są miarą doskonałości. Aleksander nazywa je jakością bez nazwy - QWAN (Quality Without A Name). Jakość bez nazwy wyróżnia dobre wzorce.

Uczucie QWAN może obejmować cały system, jego część, lub pojedynczy wzorzec. Wtedy gdy dotyczy całości, odpowiada późniejszemu terminowi Alexandra - głębokiemu uczuciu. Głębokie uczucie dotyczy całości, QWAN niekoniecznie. Wydaje mi się, że głębokie uczucie jest bardziej świadome, dojrzałe, dotyczące pełni.